Romuald Traugutt – project of the medal

Projekt medalu przedstawia głowę mężczyzny z prawego profilu z lewą dłonią uniesioną przed twarzą. Wokół krawędzi medalu znajduje się negatywowy napis Romuald Traugut 1833 - 1933.

Romuald Traugutt był jednym z dyktatorów powstania styczniowego. Do czasu proklamowania powstania na Litwie (marzec 1863), Traugutt nie wyrażał chęci brania udziału w życiu politycznym. Przez długi czas odmawiał przystąpienia do powstania styczniowego. Wszedł do walki w kwietniu 1863 roku. Objął dowództwo nad oddziałem kobryńskim, z którym m.in. urządził 17 maja udaną zasadzkę na oddział rosyjski pod Horkami. W lipcu 1863 przebywał w majątku Elizy Orzeszkowej pod Kobryniem. Później Traugutt postanowił udać się do Warszawy.

Traugutt został aresztowany przez rosyjską policję w nocy z 10 na 11 kwietnia 1864 roku o 2 nad ranem. Początkowo przetrzymywany był na Pawiaku, a później więziono go w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Próbowano wydobyć z niego informacje dotyczące dowództwa powstania, jednak Traugutt nie wydał nikogo. W czasie jednego z przesłuchań miał wypowiedzieć słynne zdanie:

Idea narodowości jest tak potężną i czyni tak wielkie postępy w Europie, że ją nic nie pokona.

19 lipca Audytoriat Polowy wydał wyrok. Traugutt został zdegradowany i skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano przez powieszenie w okolicy Cytadeli Warszawskiej 5 sierpnia 1864. Zmarli powstańcy 1863 roku zostali odznaczeni przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego 21 stycznia 1933 roku Krzyżem Niepodległości z Mieczami.

Ciekawostką jest fakt, że Traugutt był pierwszym mężem babki Adama Rymwida Mickiewicza, zięcia Jana Szczepkowskiego.

Obiekt to cienki negatyw medalu, retuszowany, pokryty patyną w kolorze ciemno zielonkawym. Wymiary obiektu to 19 cm średnicy i 2,5 cm grubości.